Netbeheerder Enexis wil binnen acht jaar 800 nieuwe elektriciteitsstations realiseren om de capaciteit van het Nederlandse stroomnet uit te breiden. In het Groningse Ulrum is daarvoor een belangrijke stap gezet. Technisch bedrijf Alfen heeft het eerste modulaire transportverdeel- en regelstation van het type TVRS3 opgeleverd. De bouw duurde zeven maanden, aanzienlijk korter dan bij vergelijkbare stations die volgens de betrokken bedrijven eerder meerdere jaren vergden.
Het nieuwe station moet in het najaar van 2027 in gebruik worden genomen. Vanaf dat moment kan het drie keer zoveel elektrisch vermogen verwerken als het station dat het vervangt. Voor de regio Het Hogeland is die uitbreiding relevant, omdat bedrijven, woningbouwprojecten en huishoudens steeds vaker tegen de grenzen van het bestaande elektriciteitsnet aanlopen.
De oplevering in Ulrum is tegelijk een proef voor een nieuwe bouwmethode. Enexis wil met gestandaardiseerde ontwerpen sneller nieuwe stations kunnen realiseren zonder ieder project opnieuw vanaf de tekentafel te ontwikkelen.
Waarom Enexis honderden nieuwe stroomstations nodig heeft
De vraag naar elektriciteit groeit door de verduurzaming van woningen, uitbreiding van bedrijven en elektrificatie van vervoer en industriële processen. Warmtepompen vervangen steeds vaker cv-ketels, elektrische voertuigen vragen laadcapaciteit en bedrijven stappen over op elektrische installaties.
Tegelijk leveren zonnepanelen en andere duurzame energiebronnen op bepaalde momenten grote hoeveelheden elektriciteit terug aan het netwerk.
Die veranderingen stellen hogere eisen aan de regionale infrastructuur. Het bestaande stroomnet is op veel plaatsen niet ontworpen voor de hoeveelheid elektriciteit die tegenwoordig moet worden vervoerd.
Daardoor ontstaat netcongestie: een situatie waarin op bepaalde momenten onvoldoende transportcapaciteit beschikbaar is om alle gevraagde elektriciteit te leveren of terug te voeren.
Voor bedrijven kan dit betekenen dat een nieuwe aansluiting of uitbreiding van een bestaande aansluiting moet wachten. Ook woningbouw en verduurzamingsprojecten kunnen vertraging oplopen wanneer niet voldoende netcapaciteit beschikbaar is.
Enexis beheert regionale elektriciteitsnetten in Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg. Het uitbreidingsprogramma met 800 nieuwe stations moet helpen om de beschikbare capaciteit in dit verzorgingsgebied structureel te vergroten.
Eerste TVRS3-station in Ulrum is opgeleverd
Op 21 oktober 2026 werd in Ulrum de oplevering van het nieuwe elektriciteitsstation gemarkeerd in aanwezigheid van vertegenwoordigers van de gemeente Het Hogeland en de provincie Groningen.
Alfen was als hoofdaannemer verantwoordelijk voor het ontwerp, de engineering, de bouw en de oplevering. Het bedrijf werkte hiervoor samen met Enexis en verschillende uitvoerende partners.
Het station is het eerste exemplaar van het type TVRS3 binnen deze samenwerking en vormt de grootste modulaire variant van het uitbreidingsprogramma.
De belangrijkste kenmerken zijn:
- Bouwtijd: zeven maanden.
- Stationstype: transportverdeel- en regelstation TVRS3.
- Technische configuratie: drie regeltransformatoren.
- Verwachte ingebruikname: najaar 2027.
- Beoogde capaciteit: drie keer het vermogen van het bestaande station.
De oplevering betekent overigens nog niet dat de extra capaciteit al beschikbaar is.
Het nieuwe station moet worden aangesloten op de benodigde elektriciteitsverbindingen. Ook moeten installaties worden getest en moeten de achterliggende netdelen worden overgezet voordat het station daadwerkelijk in bedrijf kan gaan.
Dat onderscheid is belangrijk voor bedrijven die wachten op extra transportcapaciteit. Een voltooid gebouw betekent niet automatisch dat bestaande aansluitbeperkingen onmiddellijk verdwijnen.
Hoe werkt het nieuwe elektriciteitsstation TVRS3?
Een TVRS3 is een transportverdeel- en regelstation binnen het middenspanningsnet. Het station verdeelt elektriciteit over verschillende verbindingen en helpt de spanning binnen de gewenste grenzen te houden.
De aanduiding TVRS staat voor transportverdeel- en regelstation. Het cijfer drie verwijst naar de configuratie met drie regeltransformatoren.
Die transformatoren hebben een belangrijke functie in gebieden waar elektriciteit over grotere afstanden wordt verdeeld. Naarmate de afstand toeneemt en de belasting verandert, kan ook de spanning op het netwerk variëren.
Met spanningsregeling kan het station bijdragen aan een stabiele elektriciteitsvoorziening voor aangesloten gebieden.
Voor Ulrum en omliggende dorpen betekent de nieuwe installatie dat aanzienlijk meer elektrisch vermogen beschikbaar moet komen zodra het station volledig operationeel is.
Het station is geen elektriciteitscentrale en produceert zelf geen stroom. De functie bestaat uit het transporteren, verdelen en regelen van elektriciteit binnen het regionale netwerk.
Dat onderscheid maakt duidelijk waarom uitbreiding van het stroomnet noodzakelijk blijft, zelfs wanneer er voldoende elektriciteit wordt opgewekt.
Van jaren naar maanden dankzij modulair bouwen
De belangrijkste technische vernieuwing in Ulrum zit in de manier waarop het station is ontworpen en gebouwd.
Bij traditionele projecten wordt veel engineering specifiek voor één locatie uitgevoerd. Daardoor moeten ontwerpkeuzes, technische installaties en bouwprocessen telkens opnieuw worden uitgewerkt.
Enexis en Alfen kiezen voor een andere aanpak. Zij ontwikkelden vier gestandaardiseerde stationsconcepten die op meerdere locaties kunnen worden toegepast:
| Stationsconcept | Type installatie |
| TVS 10 kV | Transportverdeelstation voor middenspanning |
| TVS 20 kV | Transportverdeelstation voor middenspanning |
| TVRS2 | Transportverdeel- en regelstation met twee regeltransformatoren |
| TVRS3 | Transportverdeel- en regelstation met drie regeltransformatoren |
Bij deze werkwijze worden onderdelen vooraf geproduceerd en samengebouwd. Geprefabriceerde bouwelementen en vooraf geassembleerde elektrische installaties beperken het werk dat op de bouwplaats moet worden uitgevoerd.
Dat maakt de planning overzichtelijker en vermindert de hoeveelheid engineering die voor vergelijkbare projecten opnieuw nodig is.
In Ulrum werd het station binnen zeven maanden gebouwd. De betrokken bedrijven vergelijken dat met eerdere bouwtrajecten die twee tot drie jaar konden duren.
De kortere bouwtijd van dit pilotproject bewijst echter niet dat ieder toekomstig station binnen zeven maanden kan worden gerealiseerd. Grondverwerving, vergunningen, kabelverbindingen en lokale omstandigheden blijven invloed houden op de totale doorlooptijd.
Enexis wil bouwtempo verhogen naar circa 100 stations per jaar
Het programma van Enexis is opgezet om de aanleg van nieuwe middenspanningsstations op grote schaal te versnellen.
Waar eerder ongeveer tien stations per jaar werden gerealiseerd, wil de netbeheerder doorgroeien naar een capaciteit van ongeveer honderd nieuwe stations per jaar.
Het gaat daarbij om verschillende typen stations, niet uitsluitend om de grotere TVRS3-installaties zoals in Ulrum.
De opgedane ervaring moet worden gebruikt bij toekomstige projecten in het hele verzorgingsgebied, van Bad Nieuweschans in Groningen tot Maastricht in Limburg.
Een gestandaardiseerde bouwmethode biedt daarbij een organisatorisch voordeel. Wanneer ontwerp, productie en installatie beter op elkaar aansluiten, kunnen meerdere projecten volgens vergelijkbare processen worden uitgevoerd.
De daadwerkelijke uitbreiding hangt wel af van voldoende personeel, beschikbare materialen, locaties en de voortgang van de aansluitende netinfrastructuur.
Ook moeten nieuwe stations worden verbonden met bestaande hoog- en middenspanningsnetten. Zonder die verbindingen kan de extra capaciteit niet volledig worden benut.
Wat betekent de uitbreiding voor woningen en bedrijven?
Meer netcapaciteit kan ruimte bieden aan nieuwe bedrijfsaansluitingen, uitbreiding van bestaande ondernemingen en woningbouwprojecten.
Ook de energietransitie is afhankelijk van dergelijke investeringen. Een warmtepomp, laadplein of elektrische productie-installatie kan alleen functioneren wanneer het elektriciteitsnet voldoende capaciteit biedt.
Voor huishoudens met zonnepanelen kan een sterker netwerk bovendien bijdragen aan het verwerken van lokale elektriciteitsstromen. Dat betekent niet dat één nieuw station automatisch alle terugleverproblemen oplost. Ook de capaciteit van kabels, transformatorhuisjes en andere delen van het netwerk blijft bepalend.
De uitbreiding in Ulrum moet vooral bijdragen aan het verminderen van transportbeperkingen in de regio Het Hogeland.
Bedrijven die momenteel op een aansluiting wachten, kunnen daar mogelijk van profiteren nadat het station in gebruik is genomen. Het precieze effect verschilt per locatie en hangt af van de beschikbare capaciteit op de betreffende netverbinding.
Najaar 2027 wordt de volgende belangrijke mijlpaal
Met de bouwkundige oplevering van het TVRS3-station is een belangrijke fase afgerond. De volgende stap bestaat uit het aansluiten, testen en daadwerkelijk in bedrijf nemen van de installatie.
Het najaar van 2027 geldt daarvoor als geplande periode.
Pas wanneer het station operationeel is, kan de beoogde verdrievoudiging van het beschikbare vermogen in de regio worden benut.
Voor Enexis ligt de betekenis van Ulrum ook buiten Groningen. Het project laat zien hoe modulaire ontwerpen en prefabricage de bouw van grotere elektriciteitsstations kunnen versnellen.
De komende jaren moet blijken of deze werkwijze op voldoende locaties kan worden herhaald om de ambitie van 800 nieuwe stations waar te maken.
Voor bedrijven, bewoners en gemeenten blijft daarbij vooral één ontwikkeling relevant: wanneer de nieuwe infrastructuur daadwerkelijk extra aansluit- en transportcapaciteit beschikbaar maakt.
